Kinh nghiệm tham quan Đền Gióng ở Sóc Sơn, Hà Nội

Đền Gióng từ lâu đã trở thành một điểm du lịch tâm linh thu hút nhiều du khách thập phương. Nếu bạn lựa chọn một địa điểm du lịch trong ngày thì chắc chắn không nên bỏ qua địa điểm này.

1. Lịch sử hình thành khu di tích Đền Gióng

Khu di tích lịch sử Đền Gióng nằm ở núi Vệ Linh (hay còn gọi là núi Sóc) thuộc thôn Phù Linh, xã Phù Linh, huyện Sóc Sơn, Hà Nội. Chỉ cách trung tâm Hà Nội khoảng hơn 30 km nên đây là một trong những địa điểm trong ngày khá được ưa thích.

Nguồn gốc khu di tích lịch sử Đền Gióng gắn liền với truyền thuyết Thánh Gióng đánh đuổi giặc Ân, giành lại yên bình cho bờ cõi nước Nam. Thánh Gióng được xem là vị thần Tứ bất tử trong văn hóa tín ngưỡng của người dân đất Việt, đại diện cho tinh thần bất khuất, kiên cường và dũng mãnh đánh đuổi giặc ngoại xâm.

Cụm di tích lịch sử ban đầu chỉ là một miếu nhỏ thờ Phù Đổng Thiên Vương và chùa Non nước được xây dựng từ thời vua Đinh Tiên Hoàng. Theo sách sử ghi lại, trong cuộc chiến đấu quân Tống, khi vua Lê Đại Hành cùng đội quân của mình trên đường chiến đấu có đi qua miếu thờ Phù Đổng Thiên Vương, nhà vua đã vào làm lễ cầu Thánh Gióng để trận chiến đấu chống quân Tống thắng lợi, trả lại bình yên cho nhân dân

Quả nhiên, trong trận chiến đó, quân Tống thua thảm hại, phải rút quân về nước. Vua Lê Đại Hành biết ơn thần linh, sai người tìm gốc cây trầm hương tạc thành tượng thờ, xây dựng miếu thành Đền thờ Phù Đổng Thiên Vương rất uy nghi. Đền được xếp hạng di tích quốc gia năm 1962.

Trải qua nhiều năm tháng đồng hành cùng lịch sử dân tộc, đến nay, quần thể di tích Đền Sóc đã được xây dựng thành một hệ thống bao gồm: Đền Trình, Đền Mẫu, chùa Non Nước, Chùa Đại Bi, Đền Thượng, Hòn đá Trồng, Tượng đài Thánh Gióng và rất nhiều bia đá tạc lại lịch sử và truyền thống lễ hội Đền Gióng. Gần khu di tích Đền Gióng còn có Học viện Phật giáo Việt Nam.

2. Di chuyển đến Đền Gióng như thế nào?

Di chuyển bằng xe bus

Địa hình đến Đền Gióng tương đối dễ đi nhưng lại nhiều dốc, nếu bạn không tự tin về khả năng cầm lái của mình thì có thể lựa chọn phương tiện công cộng để đảm bảo an toàn. Tuy nhiên, lối vào Đền Gióng cách khá xa điểm bus nên bạn có thể lựa chọn đi xe ôm để vào khu di tích nếu không, đi bộ sẽ mất rất nhiều thời gian và làm bạn cảm thấy mệt.

Từ điểm trung chuyển Long Biên, bạn có thể lựa chọn tuyến Bus 15 (Gia Lâm - Phố Nỉ), đến lỗi rẽ vào khu quần thể Sóc Sơn (có biển chỉ dẫn vào khu di tích) thì xuống điểm gần điểm cuối là Phố Nỉ. Rồi từ đó di chuyển vào cổng khu di tích khoảng 3km. Vào trong khu di tích bạn phải đi bộ và leo núi nhiều nên nhớ chú ý giữ gìn sức khỏe, tốt nhất bạn nên chọn đi taxi hoặc xe ôm từ điểm xuống xe bus vào tới cổng.

Di chuyển bằng phương tiện cá nhân ( xe máy hoặc ô tô)

Nếu bạn xuất phát từ Hà Nội, có 2 tuyến đường đi để bạn lựa chọn:

Hướng đi theo cầu Nhật Tân: Bạn di chuyển qua đường cầu Nhật Tân, đến đoạn rẽ ra quốc lộ 5 thì bạn đừng rẽ mà tiếp tục chạy thẳng cho tới khi gặp QL18, rẽ vào đường QL18 một đoạn rồi rẽ trái vào quốc lộ 3. Chạy thẳng thêm một chút nữa sẽ nhìn thấy biển chỉ dẫn đến khu di tích.

Hướng đi theo cầu Thăng Long: Bạn di chuyển theo hướng cầu Thăng Long về phía sân bay Nội Bài. Đến đoạn giao cắt với QL 18 thì rẽ vào đường vòng ra sau lưng sân bay Nội Bài, tiếp tục di chuyển theo hướng đường 131. Khi gặp QL3 thì rẽ trái vào rồi đi thêm 1 đoạn nữa là đến khu di tích.

Lưu ý: Nếu di chuyển bằng xe máy thì bạn nhớ di chuyển tốc độ chậm, lắp gương chiếu hậu đầy đủ và mang theo giấy tờ vì ở đoạn QL18 luôn có CSGT đứng kiểm tra.

3. Thời điểm thích hợp nhất để đến Đền Gióng

Bạn có thể đến Đền Gióng vào bất cứ thời gian nào trong năm. Thời tiết ở Sóc Sơn mát mẻ, không khí khá trong lành nên đây là một lựa chọn tuyệt vời để tận hưởng thiên nhiên kết hợp tâm linh. Tuy nhiên, nếu muốn trải nghiệm được trọn vẹn và hiểu hết ý nghĩa của khu di tích thì bạn nên đến Đền Gióng vào dịp lễ hội.

Lễ hội Đền Gióng diễn ra vào ngày mùng 6 đến mùng 8 tháng Giêng âm lịch hàng năm. Trong 3 ngày diễn ra lễ hội, tại khu di tích sẽ diễn ra đầy đủ các nghi thức truyền thống như lễ khai quang, lễ rước, lễ dâng hương, dâng hoa tre lên đền Thượng.

Nghi lễ quan trọng và đáng chờ đợi nhất trong ngày chính hội là dâng hoa tre ở Đền Sóc (nơi thờ Gióng) và chém tướng giặc. Hoa tre đực sử dụng trong lễ hội được làm từ những thanh tre dài khoảng 50cm, đường kính chỉ 1cm, đầu thanh tre được vót thành xơ và nhuộm màu. Sau khi diễn ra lễ dâng hoa, tre được tung ra trước sân đền để những người dự lễ hội lấy làm vật cầu may cho năm mới.

Với phần lễ chém tướng giặc, những người thực hiện nghi lễ sẽ chém một pho tượng, diễn lại cảnh Thánh Gióng dùng tre ngà quật chết tướng giặc Ân.

;

4. Khám phá Đền Gióng 

4.1. Đền Hạ - Đền Trình

Khi bước vào cổng khu di tích, bạn sẽ thấy ngay Đền Hạ (còn gọi là đền Trình) ở bên tay trái, bên ngoài đền có cây đa cổ thụ bên cạnh hồ nước xanh biếc, dưới gốc đa có thờ các linh vật bằng đá đang ngồi chầu về phía Đền. Đền Hạ thờ thần Nứa, theo truyền thuyết thì đây là vị thần cho phép Thánh Gióng chọn nơi đây để bay về trời. Thần Nứa được nhân dân gọi là “Thánh Thần Vương”, danh xưng này được khắc trên mũ bức tượng đồng thờ Thần Nứa.

4.2. Chùa Đại Bi

Sau khi tham quan xong Đền Hạ, men theo con đường lát gạch men đỏ là đến chùa Đại Bi. Chùa Đại Bi là ngôi chùa nhỏ nhưng có kiến trúc độc đáo, cửa phủ sơn đỏ, mái vòm uốn cong rồi vút lên trời xanh đẹp mắt..

4.3. Đền Mẫu

Đền Mẫu nằm đối diện chùa Đại Bi, nơi đây thờ mẹ Thánh Gióng. Đây cũng là ngôi đền có diện tích nhỏ nhưng được đầu tư chạm khắc vô cùng tinh xảo. Trước khi vào trong đền, du khách nhìn thấy dòng chữ “Phù Đổng danh truyền Thiên Thượng Mẫu” được tạc rất công phu, bên trong đền là tượng Mẫu với nét mặt hiền từ, khoan dung, nhân hậu được sơn son thiếp vàng.

Bên ngoài đền có giếng Mẫu với màu nước bốn mùa xanh ngắt. Tuy nhiên, hiện tại ban quản lý di tích đã bịt miệng giếng để hạn chế người dân ném tiền xuống giếng.

4.4. Đền Thượng

Qua Đền Mẫu, đi thêm một đoạn ngắn sẽ tới Đền Thượng. Đền Thượng là 1 trong 4 công trình cuối cùng nằm dưới chân núi Vệ Linh, đền thờ Đức Thánh Gióng. Trước cửa Đền Thượng có đôi ngựa gỗ, đây là đôi ngựa tượng trưng cho ngựa sắt khi Thánh Gióng đánh đuổi quân thù.

Trong đền có nhà Đại Bái và Hậu cung, nhà Đại Bái được trang trí bằng nhiều câu đối, lọng vàng, lọng tía, đôi hạc ... Trong Hậu Cung có bức tượng thờ Thánh Gióng khá lớn, làm bằng gỗ trầm hương. Bên cạnh tượng có 6 vị công thần đã phò tá giúp Gióng đánh đuổi giặc Ân.

4.5. Nhà Bia

Tiếp tục đi vào sâu hơn bạn sẽ đi qua khu Nhà Bia và có đường rẽ xuống chùa Non nước. Bia ở đây được làm hoàn toàn bằng đá phiến. Theo người dân kể lại, Nhà Bia đã tồn tại hàng trăm năm, phần thân nhà vững chãi gắn liền với đỉnh hình chóp nón. 

4.6. Tượng đài Thánh Gióng

Tọa lạc trên đỉnh núi Đá Chồng với kích thước khổng lồ: chiều cao 11,07m, độ vươn ra 16m, nặng 85 tấn, tượng đài Thánh Gióng nhìn từ dưới chân núi Vệ Linh sừng sững và hiên ngang biểu tượng cho khí thế ngút trời của Gióng.

Được khởi công xây dựng vào năm 2008, khánh thành năm 2010, đền Gióng là công trình tiêu biểu được lựa chọn để chào mừng đại lễ 1000 năm Thăng Long - Hà Nội. Bức tượng được đúc bằng đồng nguyên chất, tạc lại hình ảnh Thánh Gióng cưỡi ngựa bay về trời với dáng vẻ uy nghiêm, hùng dũng. Ngày nay, du khách có thể di chuyển bằng xe máy hoặc ô tô theo đường mòn từ chân núi lên đỉnh núi tượng đài Thánh Gióng.

4.7. Chùa Non Nước

Tọa lạc ở độ cao 110m so với chân núi, chùa Non Nước có tên chữ là Sóc Thiên Vương Thiền Tự nằm trong không gian thoáng đạt, yên tĩnh. Theo các nhà nghiên cứu phong thủy, chùa Non Nước được xây dựng với thế “Long Chầu Hổ Phục”, tựa lưng vào 9 ngọn núi: Mũi Cày, núi Vẩy Rồng, núi Đá Chồng, núi Đá Đen, núi Đồng Sóc…

Trong chùa Non Nước có thờ pho tượng Phật Tổ Như Lai đúc bằng đồng đúc liền nguyên khối. Đây là bức tượng Phật tổ Như Lai đúc liền khối lớn nhất trong khu vực Đông Nam Á, nặng khoảng 30 tấn, cao hơn 8m.

'

Quanh khu di tích đền Gióng có không gian thoáng mát, gần gũi với thiên nhiên nên bạn có thể mang theo đồ ăn nhẹ để picnic cùng bạn bè. Nhưng nhớ rằng bạn phải vệ sinh sạch sẽ trước khi ra về nhé!

'

Nguồn: sưu tầm